Nazwa dobra: Zamek krzyżacki w Malborku

Lokalizacja: Malbork jest miastem znajdującym się we wschodniej części województwa pomorskiego. Położony jest na terytorium Żuław Wiślanych, nad brzegiem rzeki Nogat.

Kategoria dziedzictwa światowego: dobro kulturowe

Obszar dziedzictwa kulturowego:

Zamek malborski jest jednym z najwspanialszych zabytków architektury w Europie. Ta monumentalna, średniowieczna budowla, której budowę rozpoczęto w 1247 roku, obejmuje trzy zamki:

Zamek Wysoki z salą kapitulną, skarbcem, refektarzem, kapitularzem i kaplicą NMP,

Zamek Średni (koniec XIII w.), z pałacem wielkiego mistrza, wielkim refektarzem, kaplicą św. Bartłomieja,

Zamek Niski (przedzamcze, XIV w.), z arsenałem, ludwisarnią i kościołem św. Wawrzyńca.

Wszystkie one połączone są razem kompleksowym systemem fortyfikacji, tworząc jeden organizm największego ceglanego zespołu warownego na świecie.

Sytuacja prawna:

status prawny: własność państwowa;

administracja odpowiedzialna za dobro: Muzeum Zamkowe w Malborku powołane na mocy Zarządzenia Ministra Kultury i Sztuki, z dnia 13.09.1960 roku i podlegające bezpośrednio Zarządowi Muzeów i Ochrony Zabytków.

Uzasadnienie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO

data wpisu - 1997 rok

kryteria wpisu na Listę - 2,3,4

Kryterium 2

Zamek krzyżacki w Malborku składa się na unikalne w skali świata dzieło architektoniczne, którego śmiałe i nowatorskie rozwiązania techniczne, zwłaszcza metoda konstruowania sklepień, szczytów i portali, a także wykorzystywanie rzeźby i ornamentyki - znalazły powszechną kontynuację nie tylko w wielu późniejszych zamkach budowanych przez Krzyżaków, ale także w innych konstrukcjach gotyckich Europy północno - wschodniej.

Na szczególną uwagę zasługuje zwłaszcza wielki refektarz Zamku Średniego - uznawany za jedno z najbardziej reprezentacyjnych średniowiecznych wnętrz świeckich w Europie, dzięki harmonijnemu, zrównoważonemu doborowi ogólnych proporcji i zastosowaniu modernistycznych dla tamtego okresu form systemu trójpodporowego przesklepienia, wspartego wysmukłymi kolumnami.

Ponadto, najstarsza część zespołu - Zamek Wysoki (1276-1280, rozbudowany w latach 1334-1344), jest prekursorskim wzorcem regularnej, czteroskrzydłowej twierdzy obronnej, łączącej w sobie również inne funkcje, m.in. klasztorne.

Kryterium 3

Stając się w 1309 roku siedzibą wielkiego mistrza Zakonu Niemieckiego (zwanego krzyżackim), Malbork awansował do roli stolicy, a z czasem również głównego, wzorowo rozwiniętego ośrodka gospodarczego, wojskowego i administracyjnego dla tego jednego z najpotężniejszych państw na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego.

Kryterium 4

Z punktu widzenia znaczenia historycznego, należy podkreślić, przede wszystkim rolę Zamku Malborskiego, jako jednego z najważniejszych świadków największych i najbardziej znaczących wydarzeń społecznych, gospodarczych i politycznych w dziejach średniowiecznej Europy, m.in.:

  • wschodnioeuropejskich krucjat zakonu krzyżackiego, realizowanych w ramach planu przymusowej chrystianizacji społeczności wschodnioeuropejskich, a następnie kolonizacji zajmowanych przez nich terenów;
  • wojen polsko - krzyżackich;
  • antykrzyżackiej opozycji mieszczan i rycerzy pruskich;
  • sekularyzacji, w okresie reformacji jednego z największych zakonów rycerskich;
  • reorganizacji państwa krzyżackiego na terytorium Prus;

Zamek stał się nadto, w pewnym sensie - ideologicznym pomnikiem historycznym, bowiem niejednokrotnie był instrumentalnie wykorzystywany do realizacji skrajnych idei politycznych, tj. nacjonalistyczne i szowinistyczne wizje przywódców Trzeciej Rzeszy.

Walory architektoniczne i estetyczne kompleksu podkreśla nadto wyśmienita lokalizacja na wysokiej skarpie prawego brzegu Nogatu i malowniczość otoczenia krajobrazowego.

 

Naszym obowiązkiem jest udział w zbiorowej odpowiedzialności wszystkich narodów świata za ochronę dóbr uznanych za wspólne dziedzictwo całej ludzkości, bez względu na to, do terytorium jakiego kraju jest ono zlokalizowane.