Nazwa dobra: Kalwaria Zebrzydowska: manierystyczny zespół architektoniczny i krajobrazowy oraz park pielgrzymkowy

Lokalizacja: Kalwaria Zebrzydowska to miasto zlokalizowane w zachodniej części województwa małopolskiego, na pograniczu Beskidu Średniego i Pogórza Wielickiego.

Kategoria dziedzictwa światowego: dobro kulturowe (krajobraz kulturowy)

Obszar dziedzictwa kulturowego: na ścisłą strefę ochrony składają się 44 nieruchomości, wkomponowane w historycznie ukształtowany krajobraz, harmonizujący z naturalnym otoczeniem.

Sytuacja prawna:

status prawny: głównie własność klasztorna, częściowo należy do państwa polskiego oraz osób prywatnych;

administracja odpowiedzialna za dobro: Generalny Konserwator Zabytków działający z ramienia Ministerstwa Kultury i Sztuki, a także wojewódzki i miejski Konserwator Zabytków. Na szczeblu lokalnym opiekę nad nieruchomością sprawuje Klasztor Bernardynów.

Uzasadnienie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO

data wpisu - 1999 rok

kryteria wpisu na Listę - 2,4

Zespół architektoniczno-parkowy i park krajobrazowo-pielgrzymkowy w Kalwarii Zebrzydowskiej, zwany potocznie krajobrazem Jeruzalem, jest wiernym odbiciem XVI-wiecznego układu przestrzennego Jerozolimy i poświadcza jego udane zaszczepienie w polskim krajobrazie. Tym samym, reprezentuje wyjątkowe wartości uniwersalne, przedstawiając z założenia Życie i Mękę Pańską, zilustrowane na łonie natury, gdzie Góra Lanckorońska jest Górą Oliwną, Góra Żar - Golgotą, a Góra Syjon i Maria zostały zaadaptowane w krajobrazie jako dwa niewielkie wzniesienia znajdujące się we wnętrzu układu dróg kalwaryjskich. Jego szczególne znaczenie podkreśla dodatkowo fakt, iż jako pierwszy został zakwalifikowany przez UNESCO do kategorii "Krajobrazów Kulturowych" (tzn. mówiących o geniuszu ludzkim).

 

Kryterium 2

Zespół architektoniczno-parkowy i park krajobrazowo-pielgrzymkowy w Kalwarii Zebrzydowskiej jest wyjątkowym zabytkiem kulturowym, w którym naturalne uwarunkowania terenu stały się podstawą do stworzenia genialnej i doskonale przemyślanej kompozycji estetyczno-architektonicznej symbolizującej Drogę Krzyżową Jezusa Chrystusa. W rezultacie, budowle parkowe wraz z umiejętnie rozplanowaną siecią ścieżek harmonijnie stapiają się z krajobrazem, tworząc naturalne scenerie o sakralnym charakterze.

 

Kryterium 4

Doba Reformacji końca XVI wieku przyczyniła się do rozkwitu w wielu krajach europejskich idei kształtowania krajobrazu, wg koncepcji Drogi Krzyżowej Jezusa. Krajobraz Kalwarii Zebrzydowskiej jest jednym z najwybitniejszych przykładów tego wielkoskalowego przedsięwzięcia, będącego wyrazem idealnej symbiozy naturalnego piękna z duchowymi przesłankami, i wykreowanego zgodnie z barokowymi założeniami projektowania przestrzeni parkowych.

 

Polska, jako kraj cechujący się niewątpliwym bogactwem tradycji i naturalnego piękna, i aktywnie dbający o jego ochronę, jest nie tylko jednym z pierwszych Państw-sygnatariuszy Konwencji dziedzictwa światowego, ale również jednym z czołowych reprezentantów na Liście Światowego Dziedzictwa.