Drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat

Drukuj
PDF

Nazwa dobra: Drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat

Kategoria dziedzictwa światowego: dobro kulturowe

Seryjny wpis transgraniczny polsko-ukraiński z 2013 r. na podstawie kryterium III i IV.

Wpis obejmuje 16 wybranych cerkwi, z których osiem znajduje się na terytorium Polski i osiem na Ukrainie.

DREWNIANIE CERKWIE W POLSKIM REJONIE KARPAT:

  • Brunary Wyżne – Cerkiew pw. św. Michała Archanioła, woj. małopolskie, gmina Uście Gorlickie
  • Chotyniec – Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, woj. podkarpackie, gmina Radymno
  • Kwiatoń – Cerkiew pw. św. Paraskiewy, woj. małopolskie, gmina Uście Gorlickie
  • Owczary – Cerkiew Opieki Bogurodzicy, woj. małopolskie, gmina Sękowa
  • Powroźnik – Cerkiew pw. św. Jakuba Młodszego Apostoła. woj. małopolskie, gmina Muszyna
  • Radruż – Cerkiew pw. św. Paraskiewy, woj. podkarpackie, gmina Horyniec Zdrój
  • Smolnik – Cerkiew pw. św. Michała Archanioła, woj. podkarpackie, gmina Lutowiska
  • Turzańsk – Cerkiew pw. św. Michała Archanioła, woj. podkarpackie, gmina Komańcza

DREWNIANE CERKWIE W UKARIŃSKIM REJONIE KARPAT:

  • Drohobycz – Cerkiew św. Jerzego, obwód lwowski, miasto Drohobycz
  • Jasina – Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego, obwód zakarpacki, rejon rachowski
  • Matków – Cerkiew św. Dymitra, obwód lwowski, rejon turkowski
  • Potylicz – Cerkiew Zesłania Ducha Świętego, obwód lwowski, rejon żółkiewski
  • Rohatyń – Cerkiew Zesłania Ducha Świętego, obwód iwanofrankowski, rejon rohatyński
  • Werbiąż Niżny – Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, obwód iwanofrankowski, rejon kołomyjski
  • Użok – Cerekiew św. Michała Archanioła, obwód zakarpacki, rejon wielkoberezneński
  • Żółkiew – Cerkiew św. Trójcy, obwód lwowski, rejon żółkiewski

Cerkwie są budowlami o konstrukcji zrębowej. Zostały wzniesione w okresie od XVI do XIX wieku jako świątynie społeczności wyznania prawosławnego i grecko-katolickiego. Według typów architektonicznych wyróżnia się cerkwie halickie, łemkowskie, bojkowskie i huculskie. Obrzędowość, ikonografia i technika związane z kulturą poszczególnych grup etnicznych rozwijały się na przestrzeni dziejów. Świątynie są świadectwem odrębnych tradycji budowlanych, zakorzenionych w tradycji Kościoła Wschodniego. Zawierają elementy lokalnego budownictwa i symboliczne odniesienia do kosmogonii danej społeczności. Trójdzielne świątynie wieńczą namiotowe lub cebulaste hełmy. W obrębie obszarów wpisanych, poza cerkwiami znajdują się drewniane dzwonnice, cmentarze i bramy, wewnątrz cerkwi – ikonostasy i polichromie.

O wpis 16. drewnianych cerkwi – polskich i ukraińskich – przez wiele lat starał się Narodowy Instytut Dziedzictwa wraz z przedstawicielami strony ukraińskiej: Państwowym Historyczno-Architektonicznym Rezerwatem w Żółkwi oraz Naukowo- Badawczym Instytutem badania Zabytków w Kijowie.