Kopalnia soli w Wieliczce

 

 

Nazwa dobra: Kopalnia soli w Wieliczce

Lokalizacja:Wieliczka jest miastem województwa małopolskiego, znajdującego się w południowej części Polski. Położona jest na południe od Krakowa, u podnóża Karpat, w kotlinie między wzgórzami Pogórza Wielickiego i Pogórza Bocheńskiego.

Kategoria dziedzictwa światowego: dobro kulturowe

Obszar dziedzictwa kulturowego:Kopalnia położona jest pod powierzchnią miasta Wieliczka, na głębokości od 63 m (poziom I) do 327 m (poziom IX). Strefa eksploatacyjna koncentruje się na niewielkim obszarze, zawierającym się w prostokącie 1,5 km (N-S) / 5,5 km (E-W). Obszar ścisłej strefy zabytkowej obejmuje w przekroju poziomym wycinek o długości ok. 3,5 km i szerokości ok. 1 km, zaś w rzucie pionowym "ochroną konserwatorską" objęto wyrobiska pięciu pierwszych poziomów.

Sytuacja prawna:

status prawny: własność państwowa;

administracja odpowiedzialna za dobro:

Kopalnie Soli "Wieliczka-Bochnia" znajdują się pod jurysdykcją Ministra Gospodarki, z siedzibą w Warszawie;

Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce znajdują się pod jurysdykcją Ministra Kultury i Sztuki w Warszawie;

Uzasadnienie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO

data wpisu - 1978 rok

kryteria wpisu na Listę - 4

Kopalnia soli w Wieliczce to jedyny obiekt górniczy na świecie czynny bezustannie od XIII wieku do dnia dzisiejszego. Na przestrzeni wieków powstało tam prawie 7,5 mln m3 , tzw. puszek poeksploatacyjnych, rozciągających się na 9 poziomach głównych, leżących na głębokości od 63 do 327 metrów. Na ten podziemny, architektoniczny, swoisty labirynt wyrzeźbiony w soli składa się ponad 2000 tysiące komór o kubaturze 6,5 m3 oraz prawie 300 km wyrobisk korytarzowych. W północno - wschodniej części złoża, w rezultacie zmian tektonicznych, powstał unikalny zespół szczelin i pustek, w których systematycznie krążąca nasycona solanka ulegała krystalizacji, budując, tzw. Groty Kryształowe. Są to zupełnie niezwykłe rodzaje solnych komór zbudowanych z najczystszego halitu. Tym samym cechuje je "wyjątkowa i powszechna wartość", bowiem stanowią one osobliwość przyrodniczą na skalę całego świata.

Kryterium 4

Kopalnia soli w Wieliczce, dzięki swojej blisko 700-letniej działalności, a także bogatej kolekcji świetnie zakonserwowanych autentycznych narzędzi oraz instalacji zabezpieczających, odwadniających i wentylacyjnych, stanowi unikalny w skali Europy zapis rozwoju technik i metod wydobywczych w poszczególnych epokach historycznych. Jest doskonałym wyrazem harmonijnej współzależności człowieka ze specyficznym środowiskiem naturalnym, warunkującym wykształcenie się oryginalnych praktyk eksploatacyjnych, które odegrały istotną rolę w rozwoju światowego przemysłu, w okresie poprzedzającym wynalezienie maszyny parowej. Wreszcie, stanowi źródło kompleksowo udokumentowanego dynamicznego rozwoju ruchu turystycznego, praktykowanego powszechnie od początków XV wieku.

Wnętrza o monumentalnej często rzeźbie stropów i ścian i niepowtarzalnych kształtach odbijających się efektownie w jeziorach solankowych ("Weimar", "Jezioro Wessel", "Grota Józefa Piłsudskiego") oraz komnaty bogato zdobione solnymi rzeźbami i płaskorzeźbami, wg wzorców zaczerpniętych z różnych epok, nie mają sobie równych nigdzie indziej. Wielicki ośrodek górniczy stał się w rezultacie najpopularniejszym i najchętniej odwiedzanym przez turystów na świecie.